Petersburg nổi sóng - Tác phẩm vĩ đại nhất thế kỉ XX - Tập 1

Tuyệt tác Petersburg của Andrei Bely viết về bối cảnh xã hội Nga năm 1905. Dù có một quãng thời gian gần như bị lãng quên dưới thời Stalin do lúc đó văn học Liên xô chú trọng hiện thực xã hội chủ nghĩa trong khi Petersburg theo trường phái biểu tượng, nhưng sau đó tác phẩm thường xuyên được xếp vào nhóm tiểu thuyết vĩ đại nhất thế kỷ XX trong nhiều bảng xếp hạng và đánh giá học thuật của thế giới.

1. Vị trí của Petersburg trong văn học thế giới

Nhiều nhà phê bình phương Tây xem Petersburg là một trong những tiểu thuyết hiện đại chủ nghĩa (modernist) quan trọng nhất thế kỷ XX cùng với Ulysses (James Joyce), A la recherche du temps perdu (Marcel Proust), và Der Prozess (Franz Kafka). Cả bốn tiểu thuyết này sẽ lần lượt được xuất bản tại THEGIOIDOC.VN

2. Tại sao Petersburg được đánh giá cao?

✔ Đổi mới hình thức

• Viết tiểu thuyết như bản giao hưởng

• Dùng motif lặp như âm nhạc

• Phá cấu trúc hiện thực truyền thống

✔ Tính tiên tri lịch sử

Andrei Bely viết tác phẩm vào năm 1913–1916, trước Cách mạng tháng Mười 1917, nhưng tiểu thuyết đã dự cảm sự sụp đổ của Đế quốc Nga, miêu tả trạng thái tinh thần trước bùng nổ, thể hiện “khủng hoảng hiện đại”

✔ Độ phức tạp triết học

Tác phẩm là sự kết hợp của biểu tượng học, thần bí học, tâm lý học, chính trị, hình học siêu hình v.v. Không chỉ là tiểu thuyết chính trị, tác phẩm còn là tiểu thuyết về cấu trúc ý thức.

3. Vị trí của Petersburg trong văn học Nga

Trong văn học Nga thế kỷ XX, Petersburg thường được coi là tác phẩm hiện đại chủ nghĩa quan trọng nhất trước cách mạng, là một cầu nối giữa Dostoievsky và văn học tiên phong. Thậm chí nhiều học giả Nga còn đánh giá Petersburg vượt tầm cả Anh em nhà Karamazov và những đỉnh cao văn chương hiện đại sau này.

4. Vì sao Petersburg không nổi tiếng bằng Ulysses của Joyce?

Có một số lý do:

• Văn học Nga đầu thế kỷ XX bị gián đoạn bởi cách mạng và kiểm duyệt.

• Chủ nghĩa hiện đại Nga không được quảng bá mạnh như ở Anh – Pháp.

• Andrei Bely khó đọc hơn rất nhiều so với nhiều nhà văn khác.

Tuy nhiên, trong giới học thuật thế giới, Petersburg là một “viên ngọc bí mật”.

5.  Petersburg đặc biệt ở điểm nào nhất?

Không phải ở cốt truyện mà ở việc: biến tiểu thuyết thành “cấu trúc nhạc tính và hình học.”

Văn chương thế giới có rất ít tác phẩm tương tự đạt được mức độ hợp nhất giữa:

• Hình thức

• Nội dung

• Biểu tượng

• Nhịp điệu

Nếu trong các tiểu thuyết thông thường cốt truyện dẫn dắt nhịp điệu thì ở Petersburg nhịp điệu dẫn dắt cốt truyện. Bởi thế, nếu bạn cố đọc Petersburg như các tiểu thuyết hiện thực kiểu Leo Tolstoy hay Fyodor Dostoevsky, bạn sẽ thấy… rối và bực.

6. Có phải Petersburg là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất thế kỷ XX không?

• Trong giới phê bình và học thuật: câu trả lời là Có.

• Trong đại chúng: Ít được biết đến hơn các tác phẩm tiếng Anh – Pháp.

Nếu bạn đọc và cảm nhận được cấu trúc “giao hưởng” của nó thì tức là bạn đang đọc một trong những thí nghiệm văn chương táo bạo nhất của thế kỷ.

Có một điều rất lạ, đó là ở Việt Nam văn học Nga rất phổ biến với nhiều tác phẩm lớn được dịch sang tiếng Việt, nhưng tuyệt tác Petersburg lại chưa được dịch và rất ít người (kể cả giới cầm bút) biết đến dù đây không phải là tác phẩm bị kiểm duyệt hay cấm xuất bản ở Liên Xô trước đây.

THẾ GIỚI ĐỌC trân trọng giới thiệu trọn bộ 3 tập của tuyệt tác này đến độc giả Việt qua bản dịch của nhóm Globalators do Lưu Nguyễn Đào Nguyên hiệu đính.

Do Petersburg là một tác phẩm theo trường phái biểu tượng khó đọc, khá “lạ” với độc giả Việt nên nhóm dịch giả đã biên soạn thêm phần “HƯỚNG DẪN ĐỌC TÁC PHẨM” đặt tại phần Nội dung trong mục Đọc tác phẩm để độc giả tham khảo nếu cần.

Ngoài ra, do tác phẩm được viết với cấu trúc phức tạp với nhiều từ/cụm từ sáng tạo mới nên việc thu âm có thể vẫn còn hạn chế, bởi vậy khi độc giả nghe tác phẩm nếu thấy chi tiết nào chưa rõ vui lòng đọc phần văn bản của tác phẩm để đối chiếu.

Tác phẩm được xuất bản dưới dạng sách điện tử (ebook) và sách nói (audio-book) duy nhất tại THEGIOIDOC.VN theo Quyết định xuất bản số 1140/QĐ-VH ngày 29/04/2026 của Nhà xuất bản Văn học (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).